O Nas Kontakt Aktualności Lokalizacja i dojazd Regulamin zwiedzania Regulamin Muzeum Gazownictwa
Aktualna wystawa Maszyny i urządzenia XIX wieku Piece i grzejniki Gazomierze i liczniki Latarnie gazowe Planowana wystawa Wirtualna wycieczka panoramiczna
Gaz źródłem światła Historia Gazownictwa Spotkania muzealne Publikacje z archiwum Wolskie rogatki 2015. Dzień otwarty w Muzeum Gazownictwa 71 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego
Medal pamiątkowy Siatka i palnik lampy gazowej Koncesja z 1856 r. Wspomnienia Hymn Górniczy Wydawnictwa Kalendarium

MUZEUM GAZOWNICTWA

O NAS

MUZEUM GAZOWNICTWA MIEŚCI SIĘ W BUDYNKU, KTÓRY ZOSTAŁ WYBUDOWANY W 1888 ROKU

Ekspozycja muzeum jest bardzo urozmaicona i unikalna. Główną jej część stanowią dziewiętnastowieczne urządzenia związane z produkcją gazu z węgla kamiennego, zwanego „gazem świetlnym”.

Oprócz bardzo bogatej ekspozycji muzealnej na szczególną uwagę, zasługuje otoczenie muzeum. Wystarczy stanąć pośród zabytkowych budynków z czerwonej cegły, aby przenieść się w czasie. Gazowe latarnie, urocze aleje pełne różnorodnej zieleni, ozdobne fasady budynków i wieży ciśnień czy też charakterystycznych i wyniosłych zbiorników gazowych, tworzą niepowtarzalną atmosferę Warszawy sprzed lat.
 

Muzeum czynne jest w dni robocze w godz. 9.00 - 14.00
 

    

Siedziba Zarządu PGNiG, wnętrze budynku Siedziba Zarządu PGNiG, budynek Scada Uliczka z budynkami fabrycznymi

 

 

MUZEUM GAZOWNICTWA I JEGO ZBIORY

Po zakończeniu produkcji gazu miejskiego, poszczególne obiekty produkcyjne „Gazowni na Woli” przy ulicy Kasprzaka 25, zaczęto adaptować i przystosowywać do nowych funkcji, głównie na cele biurowe.
W 1976 roku, Redakcja Kultura i Życie ogłosiła konkurs na najciekawszą „Izbę Pamięci”. Z inicjatywy grupy pracowników i Dyrekcji Gazowni, został zgłoszony wniosek o udział w tym konkursie „Gazowni Warszawskiej”.

Powstała koncepcja wykorzystania do tego celu, dawnej „aparatowni pomiarowej i tłoczni”, które ze względu na ciekawe wnętrza, łatwo mogły przejąć nowe funkcje, tchnąć w przemysłową architekturę życie, pokazując jej walory, a jednocześnie wykorzystać ją do celów współczesnych.

Uroczyste otwarcie „Izby Pamięci” nastąpiło 18 stycznia 1977 roku i wiązało się z upamiętnieniem obchodów jubileuszowych, związanych ze 120 rocznicą „Gazowni Warszawskiej” i jej osiągnięciami technologicznym w dziedzinie gazownictwa.

W początkowym okresie Muzeum, było miejscem rocznicowych spotkań pracowników i posiadało eksponaty muzealne ograniczające się do maszyn i urządzeń produkcyjnych oraz gazomierzy i nielicznych odbiorników gazowych.
Ważnym wydarzeniem tego okresu było otwarcie w 1978 roku, wystawy pt. „Warszawa Walczy 1939-1945 rok”, która została usytuowana w charakterystycznych obiektach – obudowach zbiorników gazu.

Muzeum Gazownictwa w Warszawie mieści się w najcenniejszych z punktu widzenia architektury i historii techniki budynkach dziewiętnastowiecznych „Aparatowni Pomiarowej i Tłoczni Gazu”, które zostały wybudowane w latach 1886-1887 i do dzisiaj znajdują się tu oryginalne urządzenia przemysłowe, te które były istotne w ciągu technologicznym produkcji gazu z węgla kamiennego. Urządzenia o imponujących wymiarach przeznaczone były do oczyszczania, przetłaczania i pomiaru produkowanego gazu miejskiego. Podziwiać tu możemy między innymi: sprężarki do gazu, obrotowo – rotacyjne produkcji firmy „Lilpop Rau i Loewenstein” z dwudziestych lat XX wieku, płuczki amoniakalne o przepustowości 2.000 m³ / h z końca XIX wieku, ssawy rotacyjne wytwórcy „Bamag Berlin Dessau” o przepustowości 1.500 m³ / h z 1893 roku, czy też orurowanie technologiczne wraz z armaturą o dużych rozmiarach, zlokalizowane w przyziemiu budynku.

Oglądając te urządzenia należy zwrócić szczególną uwagę na precyzję ich wykonania, funkcjonalne rozmieszczenie w hali fabrycznej oraz niespotykane wymiary i doskonały stan techniczny. Dzięki temu, że została tu zachowana architektura wnętrza wraz z oryginalnymi urządzeniami przemysłowymi, stwarza to doskonałą ilustrację historii i kultury technicznej gazownictwa. Szczególna atrakcja to dziesięć doskonale zachowanych, napędowych maszyny parowych o imponujących rozmiarach, będących świadectwem dziedzictwa technicznego. Urządzenia te pracowały do 1970 roku, gdy ostatecznie została zakończona produkcja gazu węglowego – miejskiego, a odbiorcy gazu od tego czasu otrzymują gaz ziemny – naturalny.

Pod koniec dziewiętnastego stulecia, po raz pierwszy w Warszawie zostały zastosowane gazomierze automatyczne. Znajduje się tu unikalny licznik gazowy, przemysłowy – mokry, o niespotykanych gabarytach z pięknym ornamentem na obudowie i harmonijnie wykonanym fundamencie. Licznik produkcji „Iulius Pintsch Berlin” z 1899 roku stanowi cenny obiekt dziedzictwa technicznego, służył do pomiaru ilość wyprodukowanego gazu i rozliczeń z magistratem. W zbiorach muzeum jest również bardzo ciekawa i unikalna kolekcja liczników gazowych, a wśród nich: gazomierz domowy z 1899 roku firmy „Siegmar Elster – Berlin” z pięknie rozmieszczonymi zegarami i elegancką, estetyczną obudową, jak również gazomierz automat na żetony firmy „Iulius Pintsch” z 1920 roku, z wbudowaną skarbonką i licznikiem do rozliczenia żetonów oraz licznikiem sumującym przepływ gazu do instalacji, jak również gazomierz konstrukcji Poznańskiej Fabryki Gazomierzy z 1930 roku, w którym zastosowano cyfrowy licznik wskazań przepływu gazu.                   

Wśród ciekawej ekspozycji na szczególną uwagę zasługują różnorodne urządzenia i odbiorniki gazowe z przełomu dziewiętnastego wieku stosowane w gospodarstwach domowych. Znajduje się tu kolekcja kuchenek gazowych z różnorodnymi funkcjami użytkowymi i piecyki kąpielowe do podgrzewania wody w których zastosowano nowoczesne rozwiązania techniczne palników gazowych. Unikalne eksponaty to: chłodziarki i lodówki gazowe, kolekcja kominków i piecyków grzewczych, żelazka gazowe, lokówka fryzjerska czy też maszynka do palenia kawy. Aby te przedmioty umiejscowić w ówczesnej scenerii, wykonano model pomieszczenia mieszkalnego z przełomu XIX i XX wieku, a w jego wnętrzu zostały wyeksponowane różnorodne urządzenia i aparaty gazowe stosowane w gospodarstwie domowym. Wnętrze pomieszczenia jest oświetlone czynnymi lampami gazowymi, a wśród nich jest lampa przenośna i lampa biurowa przyścienna z przegubową instalacją gazową.

W muzeum znajdują się również latarnie gazowe, które swym spokojnym światłem rozświetlają otoczenie, a w XIX wieku były symbolem nowoczesnej Warszawy. Szczególne zainteresowanie zwiedzających wzbudza latarnia z początkowych lat dwudziestego wieku, która wciąż działa i posiada dziewięć płomieni zabezpieczonych koszulkami ceramicznymi, które temperaturą spalanego gazu, zostają rozżarzone, dając zadziwiająco jasne, białe, ciepłe światło – wcale nieustępujące jakością światła współczesnej żarówki elektrycznej. Latarnia ta posiada płomień dyżurny oraz dwie strefy siły światła i jest nie tylko ozdobą kolekcji, lecz również przykładem doskonałych rozwiązań technicznych i funkcji użytkowych. Kolekcję latarni gazowych uzupełnia kinkiet i cztery latarnie, które są podłączone do instalacji gazowej i w czasie zwiedzania, są demonstrowane – zapalane.

 


 

Bardzo ciekawie prezentują się też pierwsze przykłady urządzeń – maszyn rzemieślniczych i przemysłowych, jak interesującej konstrukcji magiel i prasowalnica gazowa z lat trzydziestych ubiegłego stulecia, użytkowane w Grand – Hotelu w Sopocie do końca kwietnia 1997 roku.

Muzeum prezentuje również szereg dokumentów historycznych, związanych z dziejami Zakładów Gazowych Warszawy, które są bogato zapisaną kartą historii polskiego gazownictwa jak również pokazują zachodzące zmiany. Ekspozycja muzealna pokazuje nie tylko proces produkcji gazu i postęp techniczny na przestrzeni ponad stu dziesięcioletniej historii, ale również niewątpliwy wpływ na kulturę materialną ówczesnego społeczeństwa wkraczającego w dobę rewolucji przemysłowej.

Zachowane i wyeksponowane w Muzeum materiały i dokumenty źródłowe, mają nie tylko wartość historyczną, ale też poznawczą i uzmysławiają tempo i kierunki zmian zachodzących w architekturze przemysłowej i rozwoju technicznym oraz są świadectwem historii i dorobkiem dziedzictwa narodowego.

Upłynęło zaledwie półtora stulecia i stało się oczywiste, że to co w drugiej połowie XIX wieku było motorem rozwoju, to obecnie unikalny zabytek wieków mienionych i cenne źródło historii.

Wydaje się, że jeden z wpisów do „Księgi Pamiątkowej Muzeum” trafnie oddaje ocenę zbiorów Muzeum Gazownictwa w Warszawie:

„Po obejrzeniu ekspozycji wszyscy byliśmy zgodni, że jest to – jedno z magicznych miejsc Warszawy. Choć nikt z nas nie jest specjalistą w dziedzinie gazownictwa z ciekawością oglądaliśmy stare urządzenia fabryczne. Ciekawe rozmieszczenie eksponatów i ich różnorodność – okraszona pięknem starych budynków fabrycznych – robi duże wrażenie…”

Oprócz ekspozycji muzealnej, na szczególną uwagę zasługuje również bezpośrednie otoczenie Muzeum Gazownictwa. Wystarczy stanąć pośród budynków z czerwonej nieotynkowanej cegły, aby przenieść się w czasie. Gazowe oświetlenie terenu, brukowane kostką granitową alejki pełne soczystej zieleni, ozdobna fasada wieży ciśnień, zegar wieżowy umieszczony na stu dwudziesto letnim budynku Aparatowni, wybijający godziny i upływający czas, czy też kopulasty masyw zbiorników gazowych, to wszystko powoduje niesamowite odczucia i tworzy niepowtarzalną atmosferę, skutecznie łącząc współczesność z tradycją Warszawy sprzed lat.

Zachowanie zabytkowej zharmonizowanej zabudowy oraz pierwotnej kompozycji przestrzennej tego terenu było możliwe dzięki temu, że właścicielem i spadkobiercą tradycji przemysłu gazowniczego jest Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo.

 

Budynek Muzeum Gazwonictwa, widok na Salę Konferencyjną Budynek Muzeum Panorama na Wieżę Cisnień i komin

 

 

 

Home  |  Aktualności  |  O Nas  |  Oferta  |  Kontakt  |  Mapa strony  |  Projekt i wykonanie: Newtopia