O Nas Kontakt Aktualności Lokalizacja i dojazd Regulamin zwiedzania Regulamin Muzeum Gazownictwa
Aktualna wystawa Maszyny i urządzenia XIX wieku Piece i grzejniki Gazomierze i liczniki Latarnie gazowe Planowana wystawa Wirtualna wycieczka panoramiczna
Gaz źródłem światła Historia Gazownictwa Spotkania muzealne Publikacje z archiwum Wolskie rogatki 2015. Dzień otwarty w Muzeum Gazownictwa 71 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego
Medal pamiątkowy Siatka i palnik lampy gazowej Koncesja z 1856 r. Wspomnienia Hymn Górniczy Wydawnictwa Kalendarium

EKSPOZYCJA

LATARNIE GAZOWE I UNIKALNY SPRZĘT DOMOWY

WARSZAWSKIE LATARNIE GAZOWE

Pierwsze latarnie gazowe w Warszawie zostały uruchomione 27 grudnia 1856 roku wzdłuż ulic: Ludnej, Książęcej, Nowego Światu, Krakowskiego Przedmieścia i Placu Zamkowego, było ich 92 i posiadały szczelinowe palniki, zwane „motylkowymi”, w których świeciły się rozżarzone cząsteczki węgla występującego w gazie.

Liczba latarni gazowych osiągnęła swoje apogeum w 1905 roku, kiedy było ich 8.445, z palnikami wyposażonymi w siatki żarowe „Auera” zawierające tlenki toru i ceru, które rozżarzone do białości przez płomień gazowo – powietrzny, wysyłały silny strumień światła.

Najwięcej latarń gazowych po drugiej wojnie światowej, było w 1956 roku, kiedy ustawiono 2.605 latarni gazowych, lecz oświetlenie gazowe nigdy już nie odgrywało znaczniejszej roli w systemie oświetlenia, a liczba latarni gazowych szybko się zmniejszała.
 

Obecnie (czerwiec 2008 roku) są w Warszawie 165 latarnie gazowe, dwóch typów:

  • latarnie gazowe czteropłomienne – wprowadzone przez „Towarzystwo z Dessau” pod koniec dziewiętnastego wieku. Ich wysokość wynosiła 4 m. Trzon latarni stanowi żeliwny odlew, będący wiązką czterech kolumn z pięcioma przewiązkami. Głowica latarni sześcioboczna rozszerzająca się ku górze, ścianki boczne z szybami w metalowych ramkach. Wewnątrz głowicy znajduje się automat z zaworem włączającym poprzez ręczne zapalenie i gaszenie latarni oraz cztery palniki z siatkami „Auera.
  • latarnie gazowe dziewięciopłomienne stawiane były w okresie międzywojennym około roku 1935. Wysokość ich wynosiła 5,5 metra. Słup latarni stanowi wydłużony ku górze walec. Trzon latarni to rura o zmniejszającej się ku górze średnicy, zakończony jest on przekręconym uchwytem, mocującym głowicę. Głowica ma kształt wydłużonego hełmu ze znajdującym się u dołu sferycznym kloszem, wewnątrz którego mieści się automat włączający i dziewięć palników z takimi samymi siatkami „Auera” jak w latarniach czteropłomiennych. Taka sama jest też procedura zapalania i gaszenia latarni.


Latarni czteropłomiennych zachowało się 144, a dziewięciopłomiennych 21. Wszystkie latarnie zasilane są obecnie gazem ziemnym. W roku 1982 latarnie gazowe zostały objęte ochroną konserwatorską. Latarnie gazowe prezentują się bardzo okazale i można je podziwiać o zmierzchu w dzielnicach: Śródmieście, Wola, Mokotów, Powiśle, Szmulki, Bielany, Sadyba i Ujazdów.

 


Dzisiaj tak samo jak przed ponad 155 lat temu, zachwycają swoim pięknem i dostojnością. Jednym z piękniejszych miejsc stolicy, szczególnie wieczorem, jest tonąca w zieleni, stromo opadająca w dół ulica Agrykola (32 latarnie gazowe), oświetlona z obu stron latarniami gazowymi oraz teren „Gazowni na Woli (42 latarnie gazowe) z zabudową przemysłową z XIX wieku.

Latarnia dziewięciopłomienna

 

Home  |  Aktualności  |  O Nas  |  Oferta  |  Kontakt  |  Mapa strony  |  Projekt i wykonanie: Newtopia