O Nas Kontakt Aktualności Lokalizacja i dojazd Regulamin zwiedzania Regulamin Muzeum Gazownictwa
Aktualna wystawa Maszyny i urządzenia XIX wieku Piece i grzejniki Gazomierze i liczniki Latarnie gazowe Planowana wystawa Wirtualna wycieczka panoramiczna
Gaz źródłem światła Historia Gazownictwa Spotkania muzealne Publikacje z archiwum Wolskie rogatki 2015. Dzień otwarty w Muzeum Gazownictwa 71 rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego
Medal pamiątkowy Siatka i palnik lampy gazowej Koncesja z 1856 r. Wspomnienia Hymn Górniczy Wydawnictwa Kalendarium

EDUKACJA I KULTURA

GAZ ŹRÓDŁEM ŚWIATŁA

DO POŁOWY XVIII WIEKU NIE BYŁO ŻADNEGO OŚWIETLENIA ULIC

Jedynie pachołkowie miejscy, konni lub piesi, o zmroku odprowadzali bogatych mieszczan i posłów do ich siedzib lub gospód, oświetlając drogę pochodniami czy też lampami olejowymi. Pojazdy magnatów miały asystę własnej służby z pochodniami gaszonymi w kamiennych gaśnicach, umieszczanych po obu stronach bram pałacowych.

W roku 1844 gazem przywiezionym „w rezerwuarach” z Fabryki Machin na Solcu oświetlono przez jakiś czas na próbę plac Zamkowy i podwórzec uniwersytecki. Jednak do zwarcia umowy nie doszło. Sprawa odżyła, kiedy Paskiewicz powołał Komitet Gazowy pod przewodnictwem gen. Krafta, naczelnika okręgu komunikacji, który doprowadził do podpisania umowy z inżynierem niemieckim Jerzym Maurycym Zygmuntem Blochmanem dnia 4 maja 1853 roku, zatwierdzonej przez Radę Administracyjną (ówczesny rząd Królestwa Polskiego).

Na wniosek Komitetu Gazowego Rada Administracyjna kontrakt z roku 1853 unieważniła, a następnie 22 kwietnia 1856 roku, upoważniła tenże Komitet do podpisania nowej umowy z Blachmanem, który występował tym razem zarówno w imieniu własnym, jak i Towarzystwa Dessauskiego.

 

W roku 1856 Magistrat Warszawski udzielił wieloletniej koncesji Niemieckiemu Kontynentalnemu Towarzystwu Gazowemu z Dessau na budowę i eksploatowanie Gazowni w Warszawie. Umowa, którą zawarto 1 maja 1856 roku, nadawała koncesjonariuszowi prawa wyłączności oświetlenia Warszawy na okres 25 lat. W dniu 26 grudnia 1865 roku po raz pierwszy Warszawa ujrzała światło gazowe na swych ulicach. Latarnie gazowe stały się symbolem nowoczesności.

Pierwsze 92 latarnie gazowe, zapalone wzdłuż ulicy Książęcej, Krakowskiego Przedmieścia i Placu Zamkowego, wzbudziły entuzjazm mieszkańców, który tak opisał „Kurier Warszawski”:

„Od końca zeszłego miesiąca możemy już datować oświetlenie miasta Warszawy gazem. Oświetlenie to obudziło ogólne zajęcie i tłumy mieszkańców od czasu pierwszej próby zalegają ulice miasta, przypatrując się temu oświetleniu, a wesoła gawiedź, idąc za ich przykładem, w najrozmaitsze sposoby tłumaczy sobie to dziwne dla nich zjawisko, jakim jest światło gazowe bez oleju, łoju i knota”.

Gdy zapadał zmrok, ulicą wędrował latarnik z osadzoną na kiju lampką olejną i przy jej pomocy zapalał płomienie w poszczególnych latarniach.

W latarniach zastosowane zostały palniki szczelinowe, tak zwane motylkowe, o sile światła równej siedmiu świecom Hefnera, które dzięki wynalazkowi Auera von Welsbacha otrzymały koszulki z siatki żarowej. Wówczas, instalowano latarnie 2- 3- 4- 5 płomienne. Już po roku było w Warszawie 728 latarni gazowych, a następnie w 1858 roku otrzymuje oświetlenie gazowe: Bank Polski i warsztaty kolejowe, Arsenał, szpitale i częściowo koszary i niektóre przedsiębiorstwa prywatne, a następnie oświetlono most Kierbedzia i część Pragi.

Gaz miejski zwany wówczas „gazem świetlnym” bardzo szybko został doprowadzony do domów za pomocą stałej instalacji gazowej i służył nie tylko do oświetlenia mieszkań, ale również do ogrzewania, gotowania prasowania itd.

Z gazu do oświetlenia mieszkań korzystała pewna ilość mieszkań jeszcze po drugiej wojnie światowej.

Home  |  Aktualności  |  O Nas  |  Oferta  |  Kontakt  |  Mapa strony  |  Projekt i wykonanie: Newtopia